Zakładasz firmę i zastanawiasz się, ile co miesiąc przeznaczyć na ZUS? Możesz mieć prawo do ulgi na start, następnie do składek preferencyjnych, a później do Małego ZUS Plus. Każde rozwiązanie ma jednak inne warunki. Sam wpis do CEIDG nie gwarantuje wszystkich ulg.
Najpierw warto uporządkować nazwy. „Mały ZUS” często oznacza potocznie składki preferencyjne dla początkującego przedsiębiorcy. Mały ZUS Plus to odrębna ulga, w której znaczenie mają wyniki firmy z poprzedniego roku. W tym poradniku rozróżniamy te rozwiązania, aby ułatwić zaplanowanie kosztów działalności.
| Rozwiązanie | Okres | Co zmienia? |
|---|---|---|
| Ulga na start | 6 miesięcy kalendarzowych, według zasad opisanych poniżej | Brak składek społecznych z działalności; zdrowotna pozostaje do rozliczenia. |
| Składki preferencyjne | 24 pełne miesiące kalendarzowe | Minimalna podstawa składek społecznych to 30% minimalnego wynagrodzenia. |
| Mały ZUS Plus | Do 36 miesięcy w każdym 60-miesięcznym okresie prowadzenia działalności | Podstawa zależy od dochodu z poprzedniego roku, z ustawowym minimum i maksimum. |
To możliwa ścieżka, a nie automatyczny pakiet ulg. Przed każdym przejściem należy ponownie sprawdzić uprawnienia. [1–4]
Możesz z niej skorzystać, gdy rozpoczynasz działalność po raz pierwszy albo podejmujesz ją ponownie po co najmniej 60 miesiącach kalendarzowych od ostatniego zawieszenia lub zakończenia. Drugim istotnym warunkiem jest niewykonywanie dla byłego pracodawcy tych samych czynności, które wykonywałeś u niego jako pracownik w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym. [1]
Jeśli rozpoczynasz działalność pierwszego dnia miesiąca, ten miesiąc wlicza się do sześciu miesięcy ulgi. Przy rozpoczęciu w trakcie miesiąca liczenie sześciu pełnych miesięcy zaczyna się od następnego miesiąca. Zawieszenie działalności nie zatrzymuje biegu ulgi. [1]
Przykład: rozpoczęcie firmy 15 października 2026 r. oznacza — przy spełnieniu warunków — korzystanie z ulgi do 30 kwietnia 2027 r. Październik jest niepełnym miesiącem, a sześć pełnych miesięcy przypada od listopada do kwietnia.
Ulga nie daje ubezpieczenia chorobowego ani wypadkowego z tej działalności i nie buduje z niej składek emerytalnych. Zasiłek z innego tytułu ubezpieczenia to osobna kwestia. [1]
Po uldze na start można przejść na składki preferencyjne, jeżeli spełnia się warunki. W szczególności trzeba sprawdzić historię prowadzenia pozarolniczej działalności w ostatnich 60 miesiącach oraz współpracę z byłym pracodawcą. Okres preferencji obejmuje również miesiące zawieszenia firmy. [2]
W 2026 roku minimalna podstawa wynosi 1 441,80 zł. Daje to 456,18 zł miesięcznie składek społecznych z dobrowolnym chorobowym i przy stopie wypadkowej 1,67%. Bez chorobowego suma wynosi 420,86 zł. Są to kwoty za pełny miesiąc, bez składki zdrowotnej. [5]
Dla porównania standardowe minimalne składki społeczne wraz z Funduszem Pracy i Funduszem Solidarnościowym wynoszą w 2026 roku 1 926,76 zł, przy tych samych założeniach dotyczących chorobowego i wypadkowego. Przy preferencji i braku obowiązku FP/FS różnica wynosi więc 1 470,58 zł miesięcznie. Nie jest to uniwersalna oszczędność dla każdego przedsiębiorcy — wpływ mają również inne tytuły ubezpieczenia i ewentualne zwolnienia. [5]
Ulga jest przeznaczona dla działalności na mniejszą skalę. Podstawowe warunki to prowadzenie firmy przez co najmniej 60 dni w poprzednim roku oraz przychód z poprzedniego roku nieprzekraczający 120 000 zł przy całorocznym prowadzeniu działalności. Przy krótszym okresie limit zmniejsza się proporcjonalnie. [3][6]
Nie można korzystać z Małego ZUS Plus, gdy nadal spełnia się warunki składek preferencyjnych. Trzeba też sprawdzić wyłączenia, m.in. łączenie karty podatkowej ze zwolnieniem z VAT, inne rodzaje pozarolniczej działalności w poprzednim roku oraz świadczenie na rzecz byłego pracodawcy czynności wykonywanych dla niego na etacie w bieżącym lub poprzednim roku. Sam niewielki obrót nie rozstrzyga o prawie do ulgi. [3]
Przychód decyduje o limicie, a dochód wpływa na podstawę składek. Na ryczałcie do tego wyliczenia przyjmuje się dochód równy połowie przychodu. Przy skali lub podatku liniowym trzeba uwzględnić właściwie ustalony dochód, w tym doliczenie składek społecznych zaliczonych do kosztów. Pomocny jest oficjalny kalkulator ZUS. [6]
Od stycznia 2026 r. obowiązuje limit 36 miesięcy ulgi w każdym 60-miesięcznym okresie prowadzenia działalności. Pierwszy taki okres rozpoczyna się w miesiącu, w którym przedsiębiorca po grudniu 2025 r. zaczyna korzystać z ulgi. Nowa pula może przysługiwać także osobom, które korzystały z niej przed 2026 r., pod warunkiem spełnienia pozostałych wymogów. [4]
Przy liczeniu tych okresów nawet jeden dzień prowadzenia działalności albo korzystania z ulgi w danym miesiącu oznacza zaliczenie całego miesiąca. Niewykorzystana część zwykłego limitu 36 miesięcy nie przechodzi na kolejny okres. Osobno należy rozpatrzyć zachowane uprawnienia do dodatkowych miesięcy związanych z korzystaniem z ulgi w 2023 r. [4]
Opisane ulgi dotyczą składek społecznych. Składkę zdrowotną rozlicza się odrębnie, zgodnie z formą opodatkowania i właściwymi zasadami. Dlatego kwota 456,18 zł nie jest całym miesięcznym przelewem do ZUS. [5]
Niższa podstawa składek społecznych wpływa także na wysokość świadczeń. Przed wyborem ulgi warto porównać bieżącą oszczędność z zakresem ochrony ubezpieczeniowej, szczególnie gdy planujesz dłuższą przerwę w pracy. [1]
Przy zgłoszeniu do Małego ZUS Plus zasadniczy termin przypada do 31 stycznia danego roku. W określonych sytuacjach rozpoczęcia, wznowienia lub nabycia prawa w trakcie roku obowiązuje termin siedmiodniowy. Należy uwzględnić zasady przesuwania terminów przypadających w dni wolne. Spóźnienie może oznaczać utratę możliwości korzystania z ulgi w danym roku. [4]
Przed rozmową z księgową przygotuj datę rozpoczęcia działalności, historię jej zawieszeń, informacje o wcześniejszych ulgach, przychód i dochód z poprzedniego roku oraz opis współpracy z byłym pracodawcą. Warto od razu ustalić, kto składa dokumenty i pilnuje daty zakończenia preferencji.
Biuro rachunkowe HELP w Warszawie prowadzi obsługę przedsiębiorców lokalnie i zdalnie. Jeśli potrzebujesz wsparcia przy pierwszych rozliczeniach, poznaj naszą księgowość dla jednoosobowych działalności gospodarczych oraz cennik usług księgowych.
Napisz na biuro@biuro-help.pl lub zadzwoń pod 518 771 015. Podaj planowaną datę rozpoczęcia firmy i rodzaj działalności — ustalimy zakres potrzebnej obsługi.